Белгілі бір пәнді жақсы меңгеріп, оны түсінікті жеткізе алсаңыз, жеке сабақ беруді шағын кәсіпке айналдыруға болады. Бастау үшін өзіңіз көмектесе алатын оқушылар тобын таңдап, сабақ жоспарын дайындап, қызметіңізге сұранысты тексеріңіз.
Мысалы, Қызылордадағы 5–7-сынып оқушыларына математикадан қосымша сабақ ұсынуға болады. Бұл — қызметті нақтылаудың бір үлгісі. Пәнді, сыныпты және оқыту тілін өз біліміңізге қарай таңдаңыз.
Бұл мақалада бір адамның өз бетінше репетиторлық қызмет бастауын қарастырамыз. Оқу орталығын ашу — бөлек жоба.
Құқықтық мәліметтер тексерілген күн: 2026 жылғы 2 қараша. Есептегі бағалар мен шығындар — шартты мысал.
- 1. Бұл кәсіп кімге қолайлы?
- 2. Қандай қызмет ұсынасыз?
- 3. Сұранысты қалай тексеруге болады?
- 4. Жұмысқа не қажет?
- 5. Қызметті қалай рәсімдеу керек?
- Қандай ЭҚЖЖ коды сәйкес келеді?
- ЖК ашпай жұмыс істеуге бола ма?
- Лицензия қажет пе?
- 6. Табысты қалай есептеуге болады?
- 7. Алғашқы оқушыны қалай табуға болады?
- 8. Жиі жіберілетін қателер
- 9. Алғашқы жеті күнге жоспар
1. Бұл кәсіп кімге қолайлы?
Репетиторлық қызмет пәнін жақсы білетін студентке, жас маманға немесе тәжірибелі мұғалімге қолайлы болуы мүмкін. Пәнді білумен қатар, оқушының қай жерде қиналатынын анықтап, сол тақырыпты бірнеше тәсілмен түсіндіре алу қажет.
Бастамас бұрын өзіңізді тексеріңіз:
- таңдаған сыныптың тапсырмаларын өз бетіңізше орындай аласыз ба;
- шешу жолын қарапайым тілмен түсіндіре аласыз ба;
- сабаққа дайындалуға тұрақты уақыт бөле аласыз ба;
- оқушының қатесіне сабырмен қарап, ілгерілеуін бақылай аласыз ба?
Біліміңізді диплом, сертификат, пәндік жетістік немесе дайындалған сабақ үлгісі арқылы көрсетуге болады. Тәжірибеңізді шынайы сипаттаңыз. Емтиханға дайындауды ұсынсаңыз, оның қазіргі талаптары мен тапсырма форматын меңгеруіңіз керек.
2. Қандай қызмет ұсынасыз?
Алғашқы ұсынысыңызда төрт нәрсе түсінікті болсын: кімге, қандай пәннен, қандай мақсатпен және қалай сабақ бересіз.
| Бағыттың мысалы | Оқушының қажеттілігі | Қызметтің мазмұны |
|---|---|---|
| 5–7-сынып математикасы | Өтілген тақырыптарды түсіну | Білімдегі олқылықтарды анықтау, есеп шығару тәсілдерін үйрету |
| Бастапқы деңгейдегі ағылшын тілі | Тілдің негізін меңгеру | Сөздік қор, қарапайым грамматика, сөйлеу жаттығулары |
| Қазақ тілі | Оқу мен жазу дағдысын жетілдіру | Мәтінмен жұмыс, сауатты жазу, тілдік жаттығулар |
| ҰБТ-ның бір пәні | Емтиханға жүйелі дайындалу | Бастапқы диагностика, тақырыптық жоспар, қателерді талдау |
Бір бағытты таңдап, соған арналған алғашқы төрт сабақтың жоспарын жасаңыз. Үй тапсырмасын оқушының орнына орындау оның білімін жақсартпайды. Сабақта тапсырманы өз бетімен орындауға үйретіңіз.
Форматты да нақтылаңыз: онлайн сабақ па, әлде оқушыға барып сабақ беру ме? Оқушыға барсаңыз, жолға кететін уақыт пен шығынды бағаға қосыңыз. Онлайн жұмыс істесеңіз, оқушының құрылғысы мен интернеті сабаққа жарайтынын алдын ала тексеріңіз.
3. Сұранысты қалай тексеруге болады?
Алдымен шағын зерттеу жасаңыз. Қызылордада бастауды жоспарласаңыз, өзіңіз жұмыс істейтін ауданнан немесе ықшамауданнан бастаған ыңғайлы.
Бірінші қадам — 5–10 ата-анамен немесе ықтимал оқушымен сөйлесу. Қай тақырып қиындық тудыратынын, қандай нәтиже күтетінін, қай уақытта оқуға ыңғайлы екенін және қандай форматты қалайтынын сұраңыз.
Екінші қадам — 8–10 ұқсас ұсынысты салыстыру. Пәнін, сыныбын, оқыту тілін, сабақ ұзақтығын, жеке не топтық форматын және бағасын кестеге түсіріңіз. 45 минуттық топтық сабақтың бағасын 60 минуттық жеке сабақпен тікелей салыстырмаңыз.
Үшінші қадам — нақты ұсынысыңызды сынау. Кестесі, ұзақтығы және бағасы көрсетілген хабарландыруды рұқсат етілген арнада орналастырыңыз. Өтініштер мен нақты жазылған оқушыларды бөлек есептеңіз. «Қызық екен» деген пікірден гөрі, белгіленген уақытта сабаққа қатысуға дайындық сұранысты жақсырақ көрсетеді.
Осы сандар зерттеуге арналған ұсыныс. Олар оқушы міндетті түрде табылады деген кепілдік бермейді.
4. Жұмысқа не қажет?
Бастапқы жинақ сабақ форматына байланысты.
| Қажет нәрсе | Не үшін керек? |
|---|---|
| Пән бағдарламасы мен тапсырмалар | Сабақтарды жүйелі жоспарлау үшін |
| Бастапқы деңгейді анықтайтын тапсырма | Оқушыға қажетті тақырыптарды таңдау үшін |
| Сабақ кестесі және қарапайым есеп кестесі | Уақытты, төлемді және қатысуды бақылау үшін |
| Тыныш, жарық жұмыс орны | Зейін қойып оқуға жағдай жасау үшін |
| Онлайн сабаққа құрылғы, интернет және микрофон | Дауысты анық жеткізіп, материал көрсету үшін |
Алдымен қолда бар жабдықпен бір сынақ сабақ өткізіп көріңіз. Мәтін, сурет, формула және дыбыс оқушыға анық жетуі керек. Жаңа құрылғы қажет болса, оның құнын бастапқы бюджетке бөлек қосыңыз.
Алғашқы ақылы сабаққа дейін жұмыс шарттарын келісіңіз: сабақтың ұзақтығы, бағасы, төлем мерзімі, сабақтан бас тарту немесе оны ауыстыру тәртібі, пайдаланылмаған алдын ала төлемді қайтару шарттары. Кәмелетке толмаған оқушымен жұмыс істегенде бұл мәселелерді ата-анасымен немесе заңды өкілімен талқылаңыз. Келісімді жазбаша бекіткен дұрыс.
5. Қызметті қалай рәсімдеу керек?
Қандай ЭҚЖЖ коды сәйкес келеді?
Мектеп пәндері мен шет тілдері бойынша репетиторлық сабақтар үшін ЭҚЖЖ 85599 — «Басқа топтамаларға енгізілмеген білім беру саласындағы өзге қызмет» кодын қарастыруға болады. Кодтың атауы Ұлттық статистика бюросының жіктеуішінде берілген. Қолданылу мысалдары Basta.kz сайтындағы репетиторға арналған түсіндірмеде көрсетілген.
Спорт пен өнерді оқыту бөлек кодтарға жатуы мүмкін. Кодты көрсететін қызметіңіздің мазмұнына қарай таңдаңыз. [1]
ЖК ашпай жұмыс істеуге бола ма?
2026 жылы 85599 коды өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режиміне рұқсат етілген тізбеге енгізілген. [2]
Мемлекеттік кірістер органының түсіндірмесіне сәйкес, бұл режимді Қазақстан азаматтары мен қандастар мына шарттармен қолдана алады:
- жеке кәсіпкер ретінде тіркелмеген;
- рұқсат етілген қызметпен айналысады;
- жалдамалы жұмыскер ұстамайды;
- күнтізбелік айдағы кірісі 300 АЕК-тен аспайды.
Бұл шек 2026 жылы 1 297 500 теңге болады. Осы режимде жеке табыс салығының мөлшерлемесі — 0%, әлеуметтік төлемдер жалпы тәртіпте кірістің 4%-ын құрайды. Кірісті есепке алу мен чек беру арнайы мобильді қосымша арқылы жүргізіледі. [3][4]
Ақылы сабақ басталғанға дейін өз мәртебеңізге сәйкес рәсімдеу тәртібін анықтап, чек беруді реттеңіз. Басқа мұғалімдерді жұмысқа алуды жоспарласаңыз немесе режим шарттарына сәйкес келмесеңіз, ЖК не басқа ұйымдастыру нысаны мен тиісті салық режимін қарастыру қажет.
Лицензия қажет пе?
«Білім туралы» заңның 37-1-бабы бойынша жеке педагогтік қызмет лицензияланбайды. [5]
Оқу орталығын ашқанда оның бағдарламасына, үй-жайына және балалармен жұмыс істеу форматына қатысты талаптарды бөлек тексеру керек. Жеке сабаққа қатысты норманы орталықтың барлық қызметіне бірдей қолдануға болмайды.
6. Табысты қалай есептеуге болады?
Төмендегі есеп — түсіндіруге арналған шартты үлгі. 3 000 теңге Қызылордадағы зерттелген орташа баға емес. Нақты бағаны жергілікті ұсыныстар мен өз шығындарыңызға сүйеніп белгілеңіз.
Айталық, сізде бес оқушы бар. Әрқайсысы төрт апталық есептік кезеңде сегіз рет оқиды. Бір сабақ — 60 минут, бағасы — 3 000 теңге. Барлық 40 сабақ өткізіліп, сол айда толық төленді деп аламыз.
Сіз өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режимнің шарттарына сайсыз, 4% әлеуметтік төлемді толық мөлшерде төлейсіз және жеке кабинет жалдамайсыз деп есептейміз.
| Көрсеткіш | Есеп | Сома |
|---|---|---|
| Төленген сабақ саны | 5 оқушы × 8 сабақ | 40 сабақ |
| Сабақтан түскен кіріс | 40 × 3 000 теңге | 120 000 теңге |
| Ағымдағы шығындар | Байланысқа бөлінген шығын — 5 000; материал — 5 000; жарнама — 5 000 | 15 000 теңге |
| Әлеуметтік төлемдер | 120 000 × 4% | 4 800 теңге |
| Көрсетілген төлемдерден кейін қалатыны | 120 000 − 15 000 − 4 800 | 100 200 теңге |
Бұл сомадан бастапқы жабдық сатып алу, оны жаңартуға резерв, жол шығыны немесе платформаның комиссиясы шегерілмеген. Осындай шығындарыңыз болса, есепке қосыңыз. Репетитордың өз еңбекақысы да жеке шығын ретінде шегерілген жоқ.
Уақытты да есептеңіз. 40 сағат сабаққа қоса, дайындыққа, тапсырма тексеруге және ата-анамен байланысқа тағы 20 сағат жұмсалды делік. Сонда көрсетілген қалдық жалпы 60 сағатқа бөлінеді:
100 200 ÷ 60 = бір жұмыс сағатына 1 670 теңге.
Егер сол кезеңде тек 32 сабақ өткізіліп, төленсе, кіріс 96 000 теңге болады. Ағымдағы шығын 15 000 теңге болып қалса, 4% әлеуметтік төлемнен кейін 77 160 теңге қалады. Сабақтың тоқтатылуын және демалыс кезіндегі үзілістерді осылай алдын ала бағалаңыз.
7. Алғашқы оқушыны қалай табуға болады?
Алғашқы жарнамаңызда қызметтің мәні анық көрінсін. Мысалы:
5–7-сынып оқушыларына математикадан қазақ тілінде жеке онлайн сабақ өткіземін. Алғашқы сабақта оқушының қиналатын тақырыптарын анықтап, алдағы жұмыс жоспарын ұсынамын. Сабақ ұзақтығы — 60 минут. Кесте мен төлем шарттары алдын ала келісіледі.
Жариялау алдында өз біліміңіз бен тәжірибеңізді, нақты бағаңызды және байланысу тәсілін қосыңыз. Хабарландырудың мазмұны шын мәнінде көрсете алатын қызметіңізге сәйкес болсын.
Алғашқы клиенттерді іздеуге таныстардың ұсынысы, әкімші рұқсат берген жергілікті топтар және өз әлеуметтік желідегі парақшаңыз жарайды. Бір есептің шешімін немесе қысқа сабақ үзіндісін жариялау түсіндіру тәсіліңізді көрсетуге көмектеседі.
Алғашқы сабақта оқушының бастапқы деңгейін белгілеңіз. Бірнеше сабақтан кейін сол дағдыны қайта тексеріп, өзгерісті ата-анасына түсіндіріңіз. Оқушының суретін, сабақ жазбасын немесе жеке нәтижесін жариялауға алдын ала келісім алыңыз; кәмелетке толмаған бала үшін заңды өкілімен келісіңіз.
8. Жиі жіберілетін қателер
Бірден тым көп бағыт ұсыну. Бірнеше пән мен әртүрлі сыныпқа дайындалу уақытын алдын ала бағаламай, артық міндеттеме алу оңай.
Сабақ бағасына тек сабақтың өзін қосу. Дайындық, тексеру, байланыс және жолға кеткен уақыт та жұмыс уақытына кіреді.
Нәтижеге негізсіз кепілдік беру. «Бір айда үздік оқушы болады» немесе «міндетті түрде грантқа түседі» деген уәделерден аулақ болыңыз. Өзіңіз қамтамасыз ететін жұмысты нақты сипаттаңыз.
Төлем мен сабақ ауыстыру ережесін келіспеу. Бұл бос уақыт аралықтарына, төлем дауларына және жоспардың бұзылуына әкелуі мүмкін.
Кірістің барлығын бірден жұмсау. Әлеуметтік төлемдерге, материалға және жабдықты жаңартуға қаражат бөліп отырыңыз.
9. Алғашқы жеті күнге жоспар
Бұл — дайындыққа арналған үлгі. Сабаққа қажетті білімді меңгеру бұдан ұзақ уақыт алуы мүмкін.
| Күн | Орындалатын жұмыс |
|---|---|
| 1-күн | Бір пәнді, сыныпты және оқыту тілін таңдау. Өз дайындығын бағалау |
| 2-күн | Ықтимал оқушылармен немесе ата-аналармен сөйлесу |
| 3-күн | Ұқсас ұсыныстарды салыстыру, формат пен бастапқы бағаны анықтау |
| 4-күн | Диагностикалық тапсырма және төрт сабақтың жоспарын дайындау |
| 5-күн | Қызметті рәсімдеу, чек беру және төлем қабылдау тәртібін реттеу |
| 6-күн | Хабарландыру мен сабақ үлгісін дайындап, тиісті арналарда жариялау |
| 7-күн | Өтініштерді қарау, шарттарды келісу және алғашқы сабақтарды жоспарлау |
Алғашқы айдың соңында нақты өткізілген сабақтарды, түскен ақшаны, барлық шығынды және жұмсалған уақытты салыстырыңыз. Оқушының ілгерілеуі мен жұмыстың өзіңізге қаншалықты қолайлы болғанын бағалап, келесі айдың кестесі мен ұсынысын соған қарай өзгертіңіз.