Бройлер өсіру кәсібін қалай бастауға болады?

Бройлер өсіруді шағын партиядан бастап көруге болады. Ол үшін жарамды қора, тұрақты су мен электр, күнделікті күтім және өнімді өткізетін сатып алушылар қажет. Алғашқы 100 балапан өсіру технологиясын меңгеріп, өз жағдайыңыздағы шығын мен сұранысты тексеруге мүмкіндік береді.

Бұл кәсіпте нәтиже сатылған құстың санына, салмағына, жем шығынына және өткізу бағасына байланысты. Сондықтан балапан сатып алмас бұрын есепті қағазға түсіріп, етті кімге және қалай сататыныңызды анықтаған жөн.

100 бройлерден қанша табыс қалуы мүмкін?

Алдымен түсім мен пайданы, сондай-ақ тірі салмақ пен сатылатын ұшаның салмағын ажыратыңыз. Мысалы, тірідей 2,7 кг болған құстан дәл 2,7 кг дайын ет шықпайды. Миннесота университетінің шағын құс шаруашылығына арналған нұсқаулығында өңделген ұша салмағына тірі салмақтың шамамен 70–75%-ын бағдар ретінде алу ұсынылады. Нақты шығым құс пен өңдеу тәсіліне байланысты.

Төмендегі есепте дайын, ішкі мүшелері алынған ұшаны сатамыз деп аламыз. Ішек-қарын, бас-сирақ және басқа жанама өнімдерден қосымша түсім есептелмейді.

Барлық баға — есептеу тәсілін көрсетуге арналған шартты сандар. Бұл нарықтағы баға ұсынысы немесе кепілді табыс емес. Сатып алар алдында балапан, жем, сою қызметі және жеткізу бағасын өз өңіріңізде нақтылаңыз.

Бастапқы көрсеткіш Есептік мән
Сатып алынатын тәуліктік балапан 100 бас
Өсіру соңында сатуға жарамды құс 95 бас
Бір ұшаның орташа салмағы 2 кг
Сатылатын жалпы салмақ 190 кг
Ұшаның 1 кг сату бағасы 1 700 ₸
Барлық өнім сатылғандағы түсім 323 000 ₸

Есептегі 5% шығын — тәуекелді ескеруге арналған болжам. Оны рұқсат етілетін өлім-жітім нормасы деп қабылдауға болмайды. Құстың өлуі немесе әлсіреуі байқалса, себебін ветеринармен анықтау қажет.

Бір партияның шығыны

Шығын бабы Есептеу Сома
Балапан 100 × 600 ₸ 60 000 ₸
Құрамажем 500 кг × 220 ₸ 110 000 ₸
Жылыту, электр және су Есептік бюджет 20 000 ₸
Төсеніш және тазалау құралдары Есептік бюджет 6 000 ₸
Ветеринариялық қызмет пен қажетті құжаттар Есептік бюджет 10 000 ₸
Сою және бастапқы салқындату қызметі 95 × 350 ₸ 33 250 ₸
Қаптама 95 × 100 ₸ 9 500 ₸
Жеткізу және жол шығыны Есептік бюджет 8 000 ₸
Барлығы 256 750 ₸

Бұл мысалда жарамды қора өзіңізде бар, жалдау ақысы мен несие төлемі жоқ деп алынды. Қызметтерге берілген сома нақты орындаушының бағасымен ауыстырылуы тиіс. Әсіресе шағын партияны союға қабылдайтын орынның бар-жоғын және салқындатудың бағаға кіретінін алдын ала тексеріңіз.

323 000 − 256 750 = 66 250 теңге.

Бұл — көрсетілген шығындардан кейінгі қалдық. Одан өз еңбегіңіздің ақысы, қора мен жабдықтың тозуы, жөндеу, салық және міндетті төлемдер әлі шегерілген жоқ.

Мысалы, бір партияға жұмсаған еңбегіңізді шартты түрде 40 сағат × 1 500 теңге = 60 000 теңге деп бағаласаңыз, басқа көрсетілген шығындардан кейін 6 250 теңге қалады. Одан жабдық пен салыққа қатысты шығындарды да өтеу керек. Нақты жұмыс уақытын күн сайын жазып отырған дұрыс.

Осы есеп 100 балапандық партияны алдымен тәжірибе мен сұранысты тексеру құралы ретінде қарастыруға негіз береді. Көлемді арттыру туралы шешімді өз партияңыздың нәтижесіне сүйеніп қабылдаңыз.

Жем немесе сату бағасы өзгерсе не болады?

Төмендегі сценарийлерде құс саны, ұша салмағы және қалған шығындар өзгермейді.

Сценарий Түсім Көрсетілген шығын Еңбек ақысы, тозу және салыққа дейінгі қалдық
Негізгі есеп: жем 220 ₸/кг, ет 1 700 ₸/кг 323 000 ₸ 256 750 ₸ 66 250 ₸
Жем 20% қымбаттады: 264 ₸/кг 323 000 ₸ 278 750 ₸ 44 250 ₸
Еттің бағасы 1 500 ₸/кг болды 285 000 ₸ 256 750 ₸ 28 250 ₸
Екі өзгеріс қатар болды 285 000 ₸ 278 750 ₸ 6 250 ₸

Негізгі есептегі көрсетілген шығындарды ғана жабу үшін баға кемінде 256 750 ÷ 190 ≈ 1 352 теңге/кг болуы керек. Өз еңбегіңізге жоғарыдағы 60 000 теңгені қоссақ, шек шамамен 1 668 теңге/кг болады. Бұл екі көрсеткішке де қора, жабдық тозуы мен салық шығындары кірмеген.

Өнімнің бір бөлігі сатылмаса, салмағы жоспардан аз болса немесе өсіру мерзімі ұзарып кетсе, нәтижені қайта есептеңіз.

Бастауға қанша қаражат қажет?

Бір партияның шығыны мен бастапқы жабдықты бөлек есептеңіз.

Бір рет алынатын немесе бірнеше партияға қызмет ететін заттар: жылытқыш, жемсауыт, суарғыш, желдету жабдығы, термометр, ылғал өлшегіш, таразы және тазалау мүкәммалы. Қораны жөндеу, электр желісін дайындау және су тарту да жеке сметаға кіреді.

Бастапқы қаражатты мынадай жолмен жоспарлауға болады:

Қора мен жабдық + бірінші партияның айналым қаражаты + күтпеген шығынға резерв.

Мысалы, қора дайын болып, қосымша жабдыққа шартты түрде 120 000 теңге қажет делік. Жоғарыдағы партия бюджетіне 10% резерв қоссақ:

120 000 + 256 750 + 25 675 = 402 425 теңге.

Бұл сома дайын шаруашылыққа арналған есеп үлгісі. Жаңа қора құрылысы, жалдау, жалдамалы еңбек, салықтар немесе несие төлемі болса, оларды қосыңыз. Резерв жұмсалмаса, оны нақты шығын ретінде жазбаңыз.

Бройлер қанша уақытта өседі?

Бройлер — ет өндіруге бағытталған тауық. Коммерциялық еттік будандар қолайлы жағдайда шамамен 6–8 аптада өткізу салмағына жетуі мүмкін; баяу өсетін құстарға ұзағырақ уақыт қажет. Нақты мерзім буданға, жемге, микроклиматқа және қажет салмаққа байланысты.

Осы мақаладағы жоспар үшін өсіруге 6–8 апта қарастырылады. Бұл мерзімде міндетті түрде 2 кг ұша шығады деген кепілдік жоқ.

Бір өндірістік айналымға балапан өсірумен бірге қораны алдын ала дайындау, құсты өткізу, тазалау, дезинфекциялау және келесі партия алдындағы үзіліс те кіреді. Сондықтан бір партияның нәтижесін айлық табыс деп көрсету дұрыс болмайды.

100 балапанға қандай қора керек?

Жоспар жасағанда, мысалы, құстың өзіне 15–20 м² пайдалы алаң бөлуді қарастыруға болады. Өтетін жол, жем қоймасы және құрал сақтайтын орын бұған қосылады. Бұл — шағын партияға арналған жоспарлау мысалы, барлық қораға бірдей қолданылатын норматив емес.

Алаңды балапанның алғашқы күнгі көлемімен шектемеңіз. Мәселен, 100 құс орташа 2,7 кг болғанда тірі салмақ 270 кг болады. 15 м² алаңда бұл 18 кг/м² деген сөз. Желдету, ауа райы және жабдық мүмкіндігі осы жүктемеге сәйкес келуі тиіс. Қораның орналасуы мен ұстау жағдайын жергілікті ветеринармен тексеріңіз.

Дайындық кезінде мына мәселелерді шешіңіз:

  • ауа алмасуы бар, жел өтінен қорғалған орын;
  • құрғақ төсеніш және тазалауға қолайлы еден;
  • барлық құсқа қолжетімді жем мен таза су;
  • температура мен ылғалдылықты өлшеу;
  • электр немесе су тоқтағанда әрекет ету жоспары;
  • жемді ылғалдан, кеміргіштерден қорғау;
  • нәжіс пен пайдаланылған төсенішті шығару тәртібі.

Балапан келерден бұрын қора мен төсенішті жылытып, жабдықты сынап қосыңыз. Ross нұсқаулығында бастапқы ауа температурасына бүкіл қораны жылыту кезінде 30°C, жергілікті жылытқыш аймағының шетінде 32°C бағдар беріледі. Еденге 28–30°C, төсенішке 28–32°C көрсетілген. Бұл мәндерді ауа ылғалдылығы, жылыту тәсілі және нақты буданның нұсқаулығымен бірге қарастыру қажет.

Температураны балапан бойының деңгейінде бақылаңыз. Үймелену суықты, ал ентігу мен жылудан қашу қызып кетуді білдіруі мүмкін. Тек термометр көрсеткішіне сүйенбей, құстың жағдайын да бағалаңыз. Жылыту кезінде ауа алмасуын тоқтатпаңыз. [3]

Қызылордада жоба дайындағанда ыстық кезеңдегі желдету мен салқын кезеңдегі жылыту шығынын жеке есептеңіз. Алғашқы партияны қорадағы жағдайды тұрақты ұстай алатын маусымға жоспарлаңыз.

Балапан мен жемді қалай таңдау керек?

Жеткізушіден құстың нақты буданын, шыққан күнін, партияның шығу тегін, ветеринариялық құжаттарын және жасалған вакциналары туралы мәлімет сұраңыз. Тасымалдау мен қабылдау уақытын алдын ала келісіңіз.

Алғашқы партияда бір жастағы құсты бір жеткізушіден алған ұйымдастыруға ыңғайлы. Кейін оған басқа жастағы балапандарды қоса бермеңіз. Бір партияны толық шығарып, қораны тазалағаннан кейін келесісін орналастыру тәсілі инфекцияны бақылауға көмектеседі. [3]

Бройлерге жасына сәйкес толық рационды құрамажем керек. Өндірушінің бағдарламасына қарай ол «старт», «өсу», «финиш» кезеңдеріне бөлінеді. Кезеңдердің күнін және ауыстыру тәртібін нақты жемнің нұсқаулығынан қараңыз. Тек бидай мен асүй қалдығына сүйенгенде дайын құрамажемге арналған өсу көрсеткіштерін күтуге болмайды. Таза су тұрақты қолжетімді болуы тиіс. [1]

Есептегі 500 кг жем — 100 сатып алынған балапанға арналған жалпы бюджеттік болжам. Ол әр құс міндетті түрде 5 кг жейді деген норма емес. Оған партиядағы барлық құстың тұтынуы мен жемнің шашылуы сияқты шығындар да сыйғызылған деп алынды.

Жемді нақты кезеңдер бойынша есептеңіз:

Старт жемінің құны + өсу жемінің құны + финиш жемінің құны.

Мақаладағы 220 теңге — осы үшеуіне алынған шартты орташа баға. Әр жемнің бағасы әртүрлі болса, бір орташа санның орнына жеке көлемі мен құнын жазыңыз.

Апта сайын құстың бір бөлігін бірдей әдіспен өлшеп, орташа салмақты тіркеңіз. Жоспардан қалып қойса, жай ғана өсіру мерзімін ұзарта салмай, жем, су, температура және денсаулық жағдайын тексеріңіз.

Күнделікті күтім мен есеп

Құсты таңертең және кешке қарап шығатын тұрақты тәртіп орнатыңыз. Алғашқы күндері, аптапта немесе жабдықта ақау болса, бақылауды жиілету қажет.

Не тіркеледі? Не үшін керек?
Тірі құс саны, өлім-жітім және әлсіз құс Денсаулықтағы өзгерісті ерте байқау
Берілген жем мен қалған қор Нақты шығынды және сатып алу мерзімін бақылау
Су қолжетімділігі мен тұтынудағы өзгеріс Ақауды немесе құстың жағдайындағы өзгерісті анықтау
Температура мен ылғалдылық Микроклиматты бағалау
Апталық орташа салмақ Өсімді және өткізу уақытын жоспарлау
Ақша шығыны мен жұмыс сағаты Нақты өзіндік құнды есептеу

Құстың жем жеуі күрт азайса, тынысы қиындаса немесе өлім-жітім өссе, ветеринарға хабарласыңыз. Антибиотик пен өзге дәріні өз бетіңізше кесте жасап қолданбаңыз. Вакцина мен профилактика жоспарын жеткізушіден алынған мәліметке және жергілікті жағдайға қарай ветеринармен келісіңіз.

Дәрі қолданылса, етке союға дейінгі күту мерзімін сол препараттың нұсқаулығы мен ветеринардың тағайындауына сәйкес сақтаңыз.

Қораға кіруді шектеп, бөлек аяқкиім пайдаланыңыз. Басқа үй құстары мен жабайы құстардың жанасуына жол бермеңіз. Партиялар арасында тазалау, дезинфекциялау және кептіруді өткізіп алмаңыз.

Етті кімге және қалай сатуға болады?

Балапан алмай тұрып ықтимал сатып алушылармен сөйлесіңіз. Мысалы, он отбасыдан және екі-үш қоғамдық тамақтану орнынан қандай көлем, салмақ, баға және жеткізу тәртібі қажет екенін сұрауға болады. Бұл — сұранысты тексеру қадамы; қызығушылық нақты тапсырысқа тең емес.

Сатып алушыға ұсыныста мынаны көрсетіңіз:

  • салқындатылған немесе мұздатылған өнім екені;
  • шамамен қандай салмақтағы ұша ұсынылатыны;
  • килограмм бағасы және нақты салмақ бойынша есеп айырысу;
  • дайын болатын күн және жеткізу шарты;
  • өнімге қатысты қажетті құжаттар.

100 балапандық мысалда сатуға 95 ұша шығады деп алынды. Оларды бір уақытта өткізе аласыз ба, әлде бірнеше күнге сақтау қажет пе — осыны алдын ала есептеңіз. Сақтау орны, салқындату қуаты және жеткізу тәсілі өнім көлеміне сәйкес болуы керек.

Мақаладағы 1 700 теңге/кг бағаны дүкендегі бөлшек бағадан автоматты түрде алмаңыз. Көтерме алушының ұсынысы, жеткізу шығыны және төлем мерзімі басқа болуы мүмкін.

Сою, салқындату және құжаттар

Қазақстандағы ресми түсіндірмеге сәйкес, кейіннен сатуға арналған ауыл шаруашылығы жануарларын сою белгіленген ветеринариялық талаптарға сай объектілерде ұйымдастырылады. Құс етін өндіру кезінде сою алдындағы ветеринариялық қарап-тексеру және өнім қауіпсіздігі талаптары қолданылады. [5][6]

Сондықтан алғашқы партияға дейін құсты қабылдайтын сою орнын тауып, мынаны келісіңіз:

  • шағын партияны қабылдай ма және ең аз көлемі қандай;
  • сою, өңдеу, салқындату және қаптау құны;
  • ветеринариялық қарап-тексеру мен сараптаманы кім ұйымдастырады;
  • сізден қандай құжаттар қажет;
  • дайын өнімді қай уақытта және қандай жағдайда алып кетесіз.

Құс пен құс етін тасымалдауға қажетті ветеринариялық ілеспе құжаттарды жергілікті ветеринариялық қызметпен нақтылаңыз. Құжат беру тәртібі Қазақстанның ветеринариялық құжаттар беру қағидаларымен реттеледі. [7]

Сойылған өнімді сақтау және жеткізу кезінде белгіленген температуралық режим үзілмеуі тиіс. Өнімнің жарамдылық мерзімін өз бетіңізше ұзартып жазбаңыз; сақтау, таңбалау және тасымалдау шартын өнімнің түрі мен қолданылатын талаптарға сәйкес белгілеңіз. Бұл шығындарды өткізу бағасына енгізіңіз. [6]

Бройлер өсіруге қандай ОКЭД қолданылады?

Құс етін өндіру үшін бройлер өсіру бағытына 01471 / 01.47.1 — етке арналған құсты, асыл тұқымды құсты және жас құсты өсіру коды сәйкес келеді. Оны жұмыртқа өндіру немесе инкубатор қызметімен шатастырмаңыз.

Негізгі жұмысқа қоса бөлек сою, өңдеу немесе сауда қызметін ұйымдастырсаңыз, қосымша қызмет кодтары мен объектіге қойылатын талаптарды тексеріңіз. ОКЭД коды ветеринариялық талаптарды алмастырмайды.

2026 жылғы 14 қарашада тексерілген №994 қаулыдағы өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режиміне рұқсат етілген қызметтер тізімінде 01471 жоқ. Сондықтан осы режимді бройлер өсіруге автоматты түрде қолдануға болмайды. Кәсіпті ұйымдастыру нысаны мен салық режимін нақты жағдайыңызға қарай таңдаңыз. [8]

Алғашқы партияға дайындық жоспары

Кезең Нәтиже
Балапан алуға дейін Сатып алушылардың талабын білу, жергілікті бағаларды жинау, сою орнымен және ветеринармен келісу
Қораны дайындау Жылыту, суару, желдету және резерв жоспарын тексеру; құралдарды тазалау
Балапан келген күн Құжаттарды, құс санын және жағдайын тексеру; су мен жемге қолжетімділікті қамтамасыз ету
Өсіру кезеңі Күнделікті бақылау, апталық өлшеу, шығын мен жұмыс уақытын тіркеу
Өткізу алдында Нақты салмақ пен тапсырыстарды салыстыру, сою және жеткізу күнін бекіту
Партиядан кейін Нақты түсім мен толық шығынды есептеу, қораны тазалау, келесі партияға шешім қабылдау

Көлемді ұлғайтар алдында үш сұраққа жауап беріңіз: өнім түгел сатылды ма, өз еңбегіңізді қосқанда пайда қалды ма, қора мен жұмыс тәртібі көбірек құсқа дайын ба?

Алғашқы қадам ретінде балапан, жем және сою қызметіне нақты баға алыңыз. Сол сандарды осы мақаладағы кестеге қойып, сіздің жағдайыңыздағы есепті шығарыңыз.

Оцените статью
Добавить комментарий